رفتار با افراد دارای معلولیت، حمایت خانواده، بایدها و نبایدها

در رفتار با کودکان دارای معلولیت توجه به چه نکاتی ضروری است؟ چگونه با کودک دارای معلولیت رفتار کنیم که از معلولیت خود احساس بدی نداشته باشد؟ با فرزندان دارای معلولیت خود، چه رفتاری داشته باشیم که علاوه بر پذیرش کمک ما، وابستگی کمتری را تجربه کنند؟ این‌ها سوالاتی هستند که ذهن اغلب والدین کودکان دارای معلولیت را به خود مشغول کرده‌اند.

چرا باید به نوع رفتارمان با افراد دارای معلولیت اهمیت بدهیم؟

رفتاری که ما در برخورد با افراد دیگر از خود نشان می‌دهیم در جلب احترام و نظر مثبت آنها تأثیر گذار است. بنا به دلایلی (برای مثال حساسیت بیشتر آنها در مقایسه با سایر افراد)، این مورد درباره افراد دارای معلولیت شدیدتر است. یعنی آنها بیش از دیگران به رفتارهای ما توجه می‌کنند. حضور یک فرزند دارای معلولیت در خانواده و زندگی والدین تغییراتی را ایجاد می‌کند. این تغییرات خواه و ناخواه نیازمند سازگاری بیشتری در مقایسه با گذشته هستند.

افراد دارای معلولیت درست مانند دیگران از احساسات و هیجان‌ها برخوردار هستند. از آنجایی که هیجان‌هایی که تجربه می‌کنیم باعث می‌شود رفتار دیگران را خوب و دوستانه یا بد و خصمانه بدانیم، در برخورد با کودکان دارای معلولیت باید به رفتارهای خود توجه فراوانی داشته باشیم.

حمایت خانوادگی؛ امری اجتناب ناپذیر خانواده نخستین نهاد اجتماعی است که فرد دارای معلولیت را در خود پرورش می‌دهد و بدون شک،  والدین دلسوزترین افرادی هستند که کودکان دارای معلولیت می‌توانند با آنها ارتباط داشته باشند.

همچنین نهادهای ذی‌ربط به واسطه خانواده با افراد دارای معلولیت ارتباط برقرار می‌کنند. همه این عوامل باعث می‌شود خانواده و حمایت خانوادگی از این افراد امری اجتناب ناپذیر تلقی شود.

به طور کلی مشکلاتی که افراد دارای معلولیت تجربه می‌کنند در دو دسته قرار می‌گیرد:

  • مشکلاتی که مستقیما از معلولیت ناشی می‌شوند: مانند ناتوانی در حرکت، گفتار، دیدن، شنیدن و … . این مشکلات در هر کدام از طبقه‌های معلولیت متفاوت از دیگر طبقه‌ها است.
  • مشکلات هیجانی که غیر مستقیم از معلولیت سرچشمه می‌گیرند: مانند سرزنش خود، احساس انزوا، اضطراب و افسردگی و … . این مشکلات در نتیجه رفتارهای افراد خانواده و جامعه ایجاد می‌شوند.

بنابراین رفتارهایی که افراد خانواده انجام می‌دهند می‌توانند در کاهش مشکلات مستقیم تأثیر داشته باشند. همچنین می‌توانند در از بین بردن مشکلات غیر مستقیم تعیین کننده باشد. به عنوان مثال اعضای خانواده می‌توانند با پذیرش بی‌قید و شرط فرد دارای معلولیت در کاهش انزوای او موثر باشند. حضور در مراسم، مهمانی‌های خانوادگی و جشن‌ها هم به شما و هم به فرزندتان کمک می‌کند تا روحیه بهتری داشته باشید.

7 رفتاری که باید انجام دهید

انجام این کارها برای والدین کودکان دارای معلولیت توصیه می‌شود:

– در مورد معلولیت ویژه فرزند خود، آگاهی‌‌تان را افزایش دهید: خواندن همین مقاله نشان می‌دهد که شما در این مورد دغدغه دارید. همین سبک را در خرید کتاب‌ها، دیدن ویدیوهای آموزشی، مشاوره گرفتن از افراد متخصص و … نیز رعایت کنید.

۲- آموزش همدلی به خواهر و برادرها: گاهی والدین تمام تلاش خود را می‌کنند که کودک احساس انزوا و ناتوان بودن نکند. ولی یک نگاه تحقیر آمیز خواهر یا برادرِ بدون معلولیت می‌تواند همه چیز را نابود کند.

۳- رفتار عادلانه بین تمام فرزندان: کودکان دارای معلولیت به خاطر مشکلاتشان منتظر دیدن یک رفتار تبعیض آمیز هستند تا خود و مشکلات خود را سرزنش کنند.

۴- ورزش دادن کودک یا تشویق او به ورزش کردن: ورزش کردن علاوه بر اینکه او را از نظر جسمانی در وضعیت بهتری قرار می‌دهد، حس بهتری نیز برای او ایجاد می‌کند. سعی کنید هرازگاهی با کودک خود ورزش کنید، این کار در برقراری رابطه بهتر بین شما و او بسیار موثر است.

۵- نقاط قوت کودک خود را تقویت کنید: بدون شک کودک شما توانایی و استعداد ویژه و خاصی دارد که با توجه شما و تمرین کردن پرورش یافته و شکوفا خواهد شد.

۶- توجه به روابط دوستی کودک: او به ارتباط با همسالان خود نیاز دارد. برخی والدین در منزوی شدن کودک دارای معلولیت خود تأثیر گذار هستند. سعی کنید برای او در برقرار کردن ارتباط، نقشی موثر ایفا کنید.

۷- به گروه‌های والدینی که مشکل مشابه شما را دارند، بپیوندید: پیوند با افرادی که مشکلی مشابه دارند به شما کمک می‌کند با شرایط زندگی‌تان بهتر مواجه شده و عملکرد بهتری در مراقبت و آموزش کودک دارای معلولیت خود داشته باشید.

5 رفتاری که نباید انجام دهید

– توقعات و انتظارات بیش از حد از کودک نداشته باشید: در هر  صورت کودک شما محدودیت‌هایی دارد که مانع از عملکردی مشابه دیگر افراد می‌شود. انتظارات خود را با توانایی‌های کودک خود مطابق کنید و هیچ وقت دلسرد نشوید.

۲- از کلمات تحقیر کننده و برچسب زدن به آنها اجتناب کنید: کودک این تحقیرها را درونی می‌کند و همین کلمات تحقیر آمیز را برای خودش به کار می‌برد.

۳- حسادت سایر کودکان را افزایش ندهید: گاهی پیش می‌آید که والدین در مراقبت و توجه به کودک دارای معلولیت خود افراط می‌کنند. این کار علاوه بر اینکه کودک معلول را وابسته می‌کند، می‌تواند موجب برانگیختن حسادت سایر خواهر و برادرها شود که پیامدهای آسیب رسان فراوانی به همراه دارد.

۴- از تعامل احساسی با کودک دارای معلولیت جدا بپرهیزید: این کار باعث عملکرد شتاب زده و غیر منطقی شما می‌شود. در ابراز احساسات نیز از افراط و تفریط خودداری کنید. زیرا اگر بیش از حد ابراز احساسات کنید ممکن است فکر کنند شما آنها را نیازمند این کار می‌دانید و اگر خیلی کم ابراز احساسات کنید، ممکن است فکر کنند آنها را لایق ابراز احساسات نمی‌دانید.

۵- از یک سنی به بعد، تنها در صورتی که نیاز داشت به او کمک کنید: برای ارضای حس استقلال و خودمختاری فرزندتان به مرور مسئولیت‌های بیشتری به او بدهید. سعی کنید به او کمک کنید که از خود مراقبت کند، نه اینکه به شما وابسته باشد. این کار علاوه بر اینکه برای او مفید است، به خودتان نیز کمک می‌کند تا دغدغه‌هایتان کمتر شود.

کلام آخر

در پایان ذکر این نکته ضروری است که با اینکه تفاوت رفتار بین کودک دارای معلولیت و سایر کودکان باید وجود داشته باشد (زیرا کودک دارای معلولیت نیازمند کمک و توجه بیشتری از سوی والدین خود می‌باشد)، با این حال تا جایی که امکان دارد نباید تفاوت رفتارتان با کودک دارای معلولیت و سایر فرزندان ملموس باشد.

در مجموعه توانیتو سعی شده است با ارائه کلیه خدمات نگهداری، پزشکی، روان‌شناختی، فیزیوتوراپی، گفتار درمانی، کار درمانی و …، گامی موثر در خدمت رسانی به عزیزان دارای معلولیت برداشته شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *