علت به وجود آمدن بیماری مهره شکاف دار اسپینا بیفیدا پیشگری و درمان

بیماری مهره شکاف دار چیست و علل بوجود آمدن آن چیست

مهره شکاف دار و چگونگی درمان و پیشگیری

اسپینا بیفیدا یا بیماری مهره شکاف دار، که با نام‌ بیماری بیرون زدگی نخاع نیز شناخته می‌شود، نوعی ناهنجاری مادرزادی است. در این بیماری، با ایجاد ضایعه‌ای در قسمت نخاع جنین مواجه هستیم که اجازه شکل‌گیری طبیعی و نرمال را به ستون فقرات نمی‌دهد. در واقع این بیماری ریشه در نقص لوله عصبی جنین دارد. لوله عصبی بخش مقدماتی نخاع، مغز و بافت‌های مرتبط با آنهاست. طبیعتاً لوله عصبی از آغاز شکل گیری نطفه، شروع به رشد کرده و در نهایت، مغز و نخاع را شکل می‌دهد. اما اگر بیماری مهره شکاف دار بروز کند، رشد لوله عصبی متوقف شده و استخوان‌ها و ستون فقرات را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

اسپینا بیفیدا یا بیماری مهره شکاف دار، مثل بسیاری از بیماری‌ها، در انواع مختلف و با شدت و ضعف، شناخته شده است. شدت و ضعف این بیماری به محل درگیر شده و میزان درگیری وابسته است. اما معمولاً اولین مهره ساکرال، یا پنجمین مهره کمری، محل بروز این بیماری، تشخیص داده شده است. در ادامه این مطلب، درباره علت، پیشگیری و درمان بیماری مهره شکاف‌دار، بیشتر بخوانید.

انواع و علائم بیماری اسپینا بیفیدا

سه نوع از بیماری اسپینا بیفیدا شناخته شده است که هر کدام علائم خاص خود را دارند. اوکولتا، میلومننگوسل و منینگوسل نام‌های علمی انواع این بیماری  هستند. البته نوع سوم آن، یعنی منینگوسل، به عنوان نوع کمتر دیده شده و نادر مشهور است.

نشانه‌ها و عوارض اسپینا بیفیدا اوکولتا

اسپینا بیفیدا اوکولتا یا بیماری مهره شکاف‌دار مخفی، معمولاً به اعصاب ستون فقرات آسیبی نمی‌زند و طبیعتاً عوارض و نشانه‌های کمتری دارد. اما رؤیت علائم غیرعادی روی سطح پوست کودک، مثل گودی، لک‌ و رویش غیرعادی مو در قسمت‌هایی از بدن، می‌تواند نشانه درگیری داخلی آن بخش با این نوع از بیماری مهره شکاف‌دار باشد.

نشانه‌ها و عوارض اسپینا بیفیدا میلومننگوسل

شدت بیماری اسپیدا بیفیدا میلومننگوسل از نوع قبلی بیشتر است و طبیعتاً علائم و عوارض بیشتری نیز دارد. قسمتی از کانال نخاعی نوزاد درگیر با این نوع از بیماری مهره شکاف‌دار، که در امتداد مهره‌های زیرین یا میانی قرار دارد، به صورتی تکمیل نشده و بسته نشده، رها می‌شود. در نتیجه نخاع، غشاء و حتی عصب‌ها به صورت ورم کرده و بیرون زده، دیده می‌شوند. پس مهم‌ترین علامت و عارضه این نوع از بیماری مهره شکاف‌دار را می‌توان، یک برجستگی کیسه شکل که با سطح نازکی از پوست، پوشیده شده است، دانست.

نشانه‌ها و عوارض اسپینا بیفیدا منینگوسل

نوع منینگوسل از بیماری مهره شکاف‌دار عوارض و علائمی شبیه نوع دوم را داراست. اما در حالتی ضعیف‌تر و با روند درمانی موفقیت‌آمیزتر. اما به طور کلی عوارض و نشانه‌های این بیماری در نوزادان و افراد مبتلا به این بیماری را می‌توان این گونه برشمردد:

  • بروز مشکل در مثانه و ادرار
  • بی‌حسی اندام‌ها، به ویژه اندام تحتانی
  • بروز ناراحتی‌های قلبی
  • عدم سطح هوشیاری عادی
  • بروز مشکلات عصبی
  • عفونت بافت مغزی
  • بروز اختلالات یادگیری

علت بیماری اسپینا بیفیدا

علت‌های بسیاری برای این بیماری وجود دارد. البته به بیان بهتر، علت قطعی و اثبات شده‌ای برای بیماری مهره شکاف‌دار، تشخیص داده نشده است. اما چیزی که واضح است، موروثی بودن این بیماری است. به طوری که اگر این عارضه در خانواده‌ای سابقه داشته باشد، امکان رؤیت آن در نسل‌های آینده آن خانواده وجود دارد.

به هر حال سایر علت‌ها و دلایلی که برای بروز بیماری مهره شکاف‌دار، تشخیص داده شده است، به شرح زیر می‌باشد:

  • مبتلا بودن مادر باردار به بیماری دیابت و کنترل نکردن این بیماری
  • اضافه وزن داشتن و چاق بودن مادر باردار
  • کافی نبودن میزان فولیک اسید در بدن مادر باردار
  • تب کردن پیاپی مادر باردار در هفته‌ها و ماه‌های آغازین بارداری

چگونگی تشخیص بیماری مهره شکاف‌دار

جالب است بدانید که تشخیص بیماری مهره شکاف دار برای جنین وجود دارد. به این صورت که از طریق آزمایش اندازه‌گیری آلفا فتو پروتئین، در هفته‌های شانزدهم تا هجدهم بارداری، میزان این ماده را خون مادر باردار می‌سنجند. اگر این ماده در خون مادر بیش از حد نرمال و طبیعی وجود داشته باشد، احتمال بروز بیماری مهره شکاف‌دار نیز وجود خواهد داشت. در این صورت از طریق سونوگرافی و آمینوسنتز بروز قطعی این بیماری را بررسی می‌کنند. آمینوسنتز عملی است مبنی بر بررسی مایع آمونیتیک اطراف جنین، در رحم مادر.

راه های پیشگیری از بیماری مهره شکاف‌دار

معمولاً پزشکان، بهترین راه برای پیشگیری از این بیماری را، کم کردن وزن و تناسب اندام مادر پیش از بارداری، کنترل و درمان بیماری‌های زمینه‌ای و مصرف قرص اسید فولیک، پیش از بارداری و در حین بارداری می‌دانند.

همچنین مصرف سبزیجاتی که برگ‌های تیره دارند، مصرف حبوبات جوانه زده و مرکبات باید در رژیم غذایی مادران باردار یا بانوانی که قصد بارداری دارند، وجود داشته باشد. زیرا این مواد غذایی میزان ویتامین ب و اسید فولیک مورد نیاز سیستم ایمنی بدن را تأمین می‌کنند.

روش های درمان بیماری مهره شکاف‌دار

درمان بیماری مهره شکاف‌دار در نوع اول، به دلیل خفیف بودن عارضه، درمان دشواری نیست و نیاز به عمل جراحی ندارد. یعنی صرفاً توسط متخصص کنترل و بازبینی خواهد شد.

اما بیماری مهره شکاف‌دار در نوع دوم و سوم نیاز به عمل جراحی دارد. جالب است بدانید که اگر این بیماری پیش از تولد نوزاد، تشخیص داده شود، جراحی آن در رحم مادر انجام می‌شود.

البته طبق تجربه‌ها و نتیجه جراحی‌های این چنینی، این نوع از جراحی، هم برای مادر و هم برلی جنین خطرات خاص خود را دارد. افزایش احتمال زایمان زودرس، از شایع‌ترین عوارض این جراحی است.

جمع‌بندی

اسپینا بیفیدا یا بیماری مهره شکاف‌دار، نوعی ناهنجاری مادرزادی است. این بیماری ریشه در نقص لوله عصبی دارد. لوله عصبی بخش مقدماتی نخاع، مغز و بافت‌های مرتبط با آنهاست.

سه نوع از بیماری اسپینا بیفیدا شناخته شده است که هر کدام علائم خاص خود را دارند. اوکولتا، میلومننگوسل و منینگوسل نام‌های علمی انواع این بیماری  هستند.

دلایل اصلی ابتلای جنین به بیماری مهره شکاف‌دار، اضافه وزن مادر باردار، دیابت کنترل نشده مادر، تب کردن مادر باردار، کمبود اسید فولیک در بدن مادر باردار و حالت موروثی و ژنتیکی این بیماری است.

بیماری مهره شکاف‌دار برای جنین از سه روش آزمایش خون، سونوگرافی و آمینوسنتز، تشخیص داده می‌شود.

برای پیشگیری از ابتلا به این بیماری نیز، مصرف سبزیجات تیره رنگ مثل بروکلی، مصرف حبوبات و مرکبات و مصرف قرص اسید فولیک در دوران قبل و حین بارداری توصیه می‌شود.

همچنین متعادل بودن وزن مادر، کنترل بیماری‌های زمینه‌ای و جدی گرفتن پروسه بارداری نیز در پیشگیری از بیماری مهره شکاف‌دار مؤثر است.‌

درمان این بیماری با توجه به نوع آن متفاوت است. نوع اول بیماری مهره شکاف‌دار، نیازی به درمان ندارد. اما برای نوع دوم و سوم، عمل جراحی پیش از تولد، در رحم مادر، شایع است.

به طور کلی بیشتر افراد به علت نداشتن اطلاعات کافی در این زمینه، زمانی که با آن مواجه می شوند نمیدانند که چه کاری باید انجام دهند و بهتر است که با یک پزشک مشاوره داشته باشند تا در زمان مناسب بتوانند این مشکل را برطرف کنند. سایت توانیتو با توجه به مشکلات به وجود آمده در جامعه و محدود شدن رفت و آمد ها، این امکان را به وجود آورده تا شما عزیزان بتوانید مشاوره آنلاین داشته باشید که مزیت های زیادی دارد به طور مثال میتوانید از بین چند مشاور پزشکی یکی را انتخاب کنید و هم اینکه هزینه و زمان برای رفت و آمد نیز نداشته باشید. البته شرکت توانیتو به غیر از این مورد، خدمات دیگری از جمله انواع خدمات پرستاری مانند پرستار بیمار و پرستار سالمند، فیزیوتراپی در منزل و حتی مشاوره های روانشناسی به صورت آنلاین نیز در اختیار عموم افراد بخصوص افراد معلول قرار داده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *